SAFİR DANIŞMANLIKDAN BİLGİ ALABİLİRSİNİZ
Hoşgeldiniz :
COVID 19- İŞVEREN VE İŞÇİ HAKLARI İLE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
 
Duyurular
Anket
Web sitemizi begendiniz mi ?

Evet
Hayir
Yorum Yok
Döviz Durumu
  Alış Satış
$ USD 6.7573
6.7695
€ EURO 7.6644
7.6782
¥ JPY 6.1683
6.2092
£ GBP 8.5318
8.5762
--counter--
COVID 19- İŞVEREN VE İŞÇİ HAKLARI İLE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Dünya genelinde yayılan ve tüm insanlık adına çok ciddi bir tehlike arz eden Covid 19 salgını nedeniyle iş hayatı açısından son derece zorlu bir sürece girilmiştir. Bu süreç halen devam etmekte olup ne zaman sona ereceği belirsizdir. Bu sebeple işverenlerin öncelikle işçilerin sağlığı nezdinde önleyici tedbirler alması akabinde orta ve uzun vadeli finansal aksiyonlar geliştirmesi gerekmektedir.

Covid 19 salgını İş Kanunu kapsamında zorlayıcı sebep sayılmakta olup bu zorlayıcı sebep gerek işverenlere gerekse işçilere birtakım haklar sağlamakta iken aynı zamanda birtakım yükümlülükler de yüklemektedir. Bu itibarla özel şirket ve şahıs sıfatına haiz işverenler ile işçilerin öncelikle yükümlülüklerini yerine getirmesi bilahare haklarını doğru ve mağduriyete sebep olmayacak şekilde dürüstlük kurallarına uygun olarak kullanma konusunda bilinçli davranmaları gerekmektedir.

ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

  • İşverenler iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışanlarını yazılı olarak bilgilendirmelidir.
  • İşverenler tüm çalışanlara hijyen konusunda alınması gereken önlemleri sürekli olarak hatırlatmalı, bu kurallara uymayanları uyarmalı ve önlem almaya zorlamalıdır.
  • İşverenler, çalışanlarına coronavirüs hastalığının belirtileri ve hastalıktan korunma yöntemleri ile ilgili bilgilendirme yapmalı ve işçilerden salgını önleme yöntemleri ve uyulması gereken kurallara uyulacağına dair taahhütname almalıdır.
  • İşverenler, tüm çalışanlarını gözetim altında tutmalı, çalışanların sağlık kontrollerini ve periyodik muayenelerini arttırmalıdır.
  • İşveren, çalışanlara maske, dezenfektan temini sağlamalı işyeri ortamında sürekli olarak temizlik ve dezenfekte suretiyle hijyen sağlanmalı, sık sık havalandırma yapılmalıdır.
  • Saha ve teknik personelleri açısından acil ve çok önemli olmayan haller için saha çalışmasına ara verilmeli, elzem durumlar için çalışanlara özellikle hijyen ve sosyal mesafe konusunda hatırlatmalarda bulunulmalıdır.
  • İzole alanlara giren personel sayısı kısıtlanmalı, mümkün ise dönüşümlü ve nöbetleşe çalışılmalı, aynı ortamda olabildiğince az sayıda personel bulundurulmalı ve her personel arasında sosyal mesafenin sağlanacağı bir oturma düzeni belirlenmelidir.
  • Salgının çok hızlı yayılması ve zorunlu olmayan haller dışında dışarı çıkmanın son derece risk taşıması nedeniyle özellikle idari personeller ile iş tanımı uzaktan çalışmaya elverişli personeller evden çalışmaya teşvik edilmeli ve işin yürütümü için gerekli tüm ekipmanlar işverenler tarafından sağlanmalıdır. Keza İş Kanunu işvereni, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlü kılmıştır.

EVDEN ÇALIŞMA UYGULAMASI

Sosyal izolasyonun önemi sebebiyle işin yürütümü için fiziki olarak iş yerine gelmek zorunda olmayan çalışanlar evden çalışmaya teşvik edilmelidir. Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun bir çalışma ortamı yaratılması için yönlendirilmelidir. Bunun için öncelikle iş yerinde ilan yapılmasını, evden çalışma şekil ve esaslarının belirlenmesini ve bunun için çalışanlardan yazılı muvafakat alınarak özlük dosyalarına eklenmesini öneririz.

Evden çalışan işçilerin coronavirüs hastalığına yakalanması halinde bu durumun iş kazası olarak sayılabilmesi için illiyet bağının kurulması zorunludur. Hastalığın, iş nedeniyle ve işin yürütülmesi sırasında ve işveren tarafından sağlanan ekipmanlardan kaynaklı olarak bulaşıp bulaşmadığının tespit edilmesi zorunludur.

KISA ÇALIŞMA

İşletmelerin haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya faaliyetlerin tamamen veya kısmen az dört hafta süre ile durdurulması halinde 3 ayı aşmamak üzere, çalışanlara iş yerinde çalışamadıkları dönem için gelir sağlanabilir. Bu noktada işverenler tarafından mevcut salgın nedeniyle ortaya çıkan zorlayıcı sebepten kaynaklı olarak kısa çalışma ödeneği için İŞKUR’a başvuru yapılabilir. Bu ödenekten yararlanmak için gerekli şartların varlığı ile uygunluk tespiti gerekmektedir. İşverenlerin çalışanların günlük ücretlerinin yarısını ve sgk primlerini ödeme yükümlülüğü söz konusu olduğundan kısa çalışma ödeneği mücbir sebebin ortaya çıktığı tarihten itibaren ilk haftanın sona ermesinden sonra söz konusu olacaktır. Dolayısıyla bir haftalık süre için işveren ayrıca sigorta bildirimlerini yapmakla da yükümlüdür. Kısa çalışma için yapılan başvurunun onaylanması halinde bu durumun işçilere yazılı olarak bildirilmesi gerekmektedir.

SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI KAPSAMINDAKİ ÇALIŞANLAR

Bilindiği üzere 20 yaş ve altı, 65 yaş ve üstü ile kronik hastalığı olanlar açısından sokağa çıkma yasağı getirilmiş olup bu yasak devam etmektedir. Bu kapsamdaki işçiler için sokağa çıkma yasağı zorlayıcı sebep sayılmakta ve İş kanunu gereğince işveren işçinin işe gelemediği ilk haftanın her günü için yarım ücret ödemek zorundadır. Bir haftanın sonunda zorlayıcı sebebin devam etmesi halinde iş sözleşmesi askıya alınır ve işverenin ücret ile sgk prim ödeme zorunluluğu ortadan kalkar.

Bununla beraber sokağa çıkma yasağı işçiden kaynaklanan bir zorlayıcı sebep olduğundan bu sebebin bir haftadan uzun sürmesi halinde işverenin ayrıca iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı söz konusudur. Bu durumda çalışanın kıdem tazminatı, fazla mesai, ücret, yıllık izin vb. (ihbar tazminatı hariç) alacaklarının ödenmesi gerekmektedir.

İŞVEREN TARAFINDAN ÇALIŞANLARA YIILIK İZİN KULLANDIRILMASI

İşverenler çalışanların yıllık izinlerinin kullandırılması konusunda yönetim hakkına sahiptir. Bu noktada işverenler çalışanların kıdemi doğrultusunda ve önceki yıllardan devreden yıllık izin sürelerini dahil ederek çalışanlarına yıllık izinlerini kullandırma hakkına sahiptir. Bunun için işverenin yıllık izin kullandırtacağı tarih aralığını çalışanlara yazılı olarak tebliğ etmesi gereklidir.

İDARİ İZİN

İşverenler kendi insiyatifleri doğrultusunda çalışanlara idari izin verebilir. Bu idari izin tarih aralığının da yıllık izin de olduğu gibi çalışanlara yazılı olarak tebliği gerekmektedir. İşveren çalışanlara telafi çalışması yaptıracak ise; yapılacak idari izin tebliğinde telafi çalışması yapılacağının da ayrıca bildirilmesi gerekmektedir. Telafi çalışmasının, bu çalışmayı gerektiren durumun ortaya çıkmasından itibaren iki ay içerisinde yapılması gerekirken bu süre dört aya çıkarılmıştır. Ayrıca idari izin süresinde işverenin çalışanlara ücret ödeme yükümlülüğü devam etmektedir. 

İŞVERENLER TARAFINDAN ÇALIŞANLARA ÜCRETSİZ İZİN KULLANDIRILMASI

İşverenlerin çalışanlara kendi insiyatifi ile ücretsiz izin kullandırması mümkün değildir. Bu ancak çalışanların yazılı muvafakati ile mümkün hale gelebilir.

Ücretsiz izin teklifi işveren tarafından işçiye yazılı olarak yapılmalıdır. İşçi 6 iş günü içerisinde bu teklife cevap vermez veya olumsuz cevap verir ise işverenin işçiye ücretsiz izin kullandırması mümkün olmayacaktır.

İşçinin ücretsiz izin teklifini kabul etmesi halinde işveren ve işçinin birbirlerine karşı iş sözleşmesinden doğan tüm yükümlülükleri izin süresi boyunca ortadan kalkacak ve iş sözleşmesi askıda kalacaktır.

İŞVERENLER TARAFINDAN ÇALIŞANLARA TOPLU İZİN KULLANDIRILMASI

İşverenler Nisan ve Ekim ayları içerisinde ve bu aylar da dahil olmak üzere çalışanların tamamına veya bir kısmına toplu izin kullandırabilir. Bu izne henüz yıllık izin hakkı doğmamış çalışanlar da dahildir. İşverenin bu izin süresinin bitim tarihini ilan etmesi gerekmektedir. İşçiler belirlenen tarihlerde toplu izin uygulamasına uymak zorundadır.

ZORLAYICI NEDEN VE İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİ

Zorlayıcı neden işçiden veya işçinin çevresinden kaynaklı ise; işveren ilk haftanın her günü için yarım ücret ödeyip bir haftadan uzun olan süreçte iş sözleşmesini askıya alabilir veya iş sözleşmesini ihbar tazminatı hariç diğer işçilik alacaklarını ödemek suretiyle derhal feshedebilir. İşveren iş sözleşmesini askıya almaya karar verir ise ilk haftanın her günü için yarım ücret ve sgk primi ödemek zorundadır. Bir haftayı aşan kısım için işverenin ücret ve sgk prim ödeme borcu ortadan kalkacaktır. Zorlayıcı sebebin ortadan kalkmasından itibaren iş sözleşmesi kaldığı yerden devam edecektir.

Zorlayıcı neden işverenden veya iş yerinden kaynaklı ise; bu durumda iş sözleşmesinin derhal feshi değil, geçerli nedenle feshi söz konusu olacaktır.

ÇALIŞANIN HASTALIĞIN POZİTİF ÇIKMASI HALİNDE İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİ

Tam teşekküllü bir sağlık kurumu tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda çalışanın coronavirüs hastalığına yakalandığının ve çalışmasının sakıncalı olduğunun tespiti halinde veya hastalığın altı haftalık ihbar süresince kesintisiz olarak devam etmesi halinde işveren çalışanın kıdem tazminatını ödemek suretiyle ihbar öneline gerek kalmaksızın iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Son olarak coronavirüs salgını dünya genelinde büyük risk taşımakta ve insan hayatının tehlikeye atmaktadır. Bu nedenle gerek işverenlerin gerekse işçilerin iyi niyet ve dürüstlük kuralları çerçevesinde hareket etmesi zorunludur. Bu noktada özellikle işverenlerin evden çalışma uygulaması, yıllık izin kullandırma, kısa çalışma ödeneğine başvurma, ücretsiz izin teklif etme gibi yolları uygulaması ve dolayısıyla iş sözleşmesinin feshinin son çare olması ilkesine uygun hareket etmeleri gerekmektedir.